V Aniversario da agresión contra Afganistán

«Traxedia duradera» en Afganistán

Gara. Outubro 2006

O 7 de outubro de 2001 comenzó a vinganza contra Afganistan polos atentados do 11-S, bautizada por Bush co pomposo nome de «liberdade duradera». os bombardeos forzaron aos taliban a retirarse. UN LUSTRO DESPOIS, a radiografía da situacion do país é demoledora. E os taliban volveron. coa intencion de quedarse.

A sorte dos afganos estaba botada cando o primeiro avión de pasaxeiros chocou contra a primeira das Torres Xemelas de Nova York. Unha vez que o presidente, George W. Bush, saíu da madriguera onde foi refuxiado tralo maior ataque sufrido por EEUU no seu chan, a Casa Branca acelerou os preparativos para a agresión.

De nada serviron os intentos do Goberno talibán -un movemento islamista rigorista que conquistara Kabul en 1996- de negociar unha posible saída á esixencia por parte de Washington de que lle entregasen en bandexa ao líder da Al Qaeda, Osama Bin Laden.

Non pasara un mes dos atentados do 11 de setembro cando o 7 de outubro, ás 17:00 horas, comezaron os bombardeos sobre chan afgano. Paralelamente, forzas especiais estadounidenses e británicas se infiltraron para mobilizar á oposición afgana.

A Alianza do Norte, coalición de señores da guerra uzbekos e tayikos -dúas minorías no crisol de etnias de Afganistán-, tiña o seu refuxio no val de Panshir, no norte. A «oportuna» morte en atentado suicida do seu líder, o comandante Massud, o 9 de setembro, había descabezado o seu movemento e condicionado o futuro de Afganistán. O primeiro quedou patente ao evidenciarse a incapacidade da Alianza para protagonizar a ofensiva terrestre.

Houbo, así mesmo, un intento das forzas especiais de EEUU en involucrar a líderes pastunes do sur na ofensiva, intento que foi rápidamente abortado polos talibán.

O Exército estadounidense optou entón por intensificar a súa campaña de bombardeos. Os seus anunciados ataques aéreos quirúrxicos contra presuntas bases aéreas e posicións talibán quedaron desmentidos polas informacións da cadea árabe Al Jazeera sobre masacres de civís en chan afgano. A cadea pagou con sangue a súa cobertura informativa.

Cinco días tardou o Exército máis poderoso do mundo en destruír os sistemas de defensa antiaérea e as pistas de aterraxe dunha forza, a afgana, desangrada tras 15 anos de guerra de independencia fronte á URSS e de posterior guerra civil entre os distintos «señores da guerra».

Maior era o temor de EEUU a que o seu Exército fose contraatacado con armamento made in USA: os misiles terra-aire Stinger con que Washington forneceu á súa agora inimiga, a rede Al Qaeda, durante os oitenta.

Cobertura aérea total

Conscientes da súa imposibilidad de ofrecer resistencia, os talibán abandonaron Kabul o 13 de novembro. As bombas abriran o corredor ata a capital á Alianza do Norte, que se limitaba a sitiar os reductos talibán en espera de que os cazas fixesen o seu labor. Foi o caso das batallas en torno á cidade de Mazar-e-Sharif, na fronteira con Uzbekistán, e de Kunduz, onde a propaganda do Pentágono situaba por centos de irreductibles chechenos dos que nunca máis se soubo.

Pero a propaganda non evitou as consiguientes masacres protagonizadas por uns milicianos da Alianza ávidos de vinganza. Os grupos de voluntarios paquistaníes, con máis vontade que armas, foron as súas vítimas predilectas, como ocorreu nas inmediaciones de Kabul. A prisión-fortaleza de Mazar-e-Sharif foi tamén escenario da morte por asfixia de centos de prisioneiros talibán metidos en contenedores.

Os talibán regresaran á súa orixe, ao bastión de Kandahar, principal cidade do sur de Afganistán. Coa oriental Jalalabad en mans de EEUU, os cazas repetiron a operación e castigaron con dureza á súa poboación.

Era cuestión de tempo e o poder talibán desvaneceuse. O 20 de decembro, EEUU anunciou a «liberación» do feudo do mulah Omar e deu por esmagada á milicia talibán.

Escasos aínda que preclaros eran entón as análises que alertaban de que a dos talibán fora unha retirada. A euforia occidental esquecía as recurrentes leccións da historia afgana. Cinco anos despois, ironías da historia, o mesmo chan que asistiu a unha das derrotas máis ignominiosas do imperio británico -a mediados do século XIX- é escenario hoxe dunha contraofensiva guerrilleira en todas as frontes e cun xeneral británico ao mando das tropas ocupantes da OTAN.

Radiografía actual

Cada vez son máis os analistas que espertaron do soño e apúntanse á tese de que Afganistán é a mostra do «fracaso da guerra ao terror» decretada por EEUU. E é que resulta difícil non renderse á evidencia de que non hai un só dato que avale ao presidente Buhs e ao seu manido discurso de que «a guerra abriu o camiño á paz e á democracia en Afganistán.

Karzai, o «alcalde de Kabul». Os cinco anos de «transición» apadrinada por Occidente -desde os Acordos de Bonn de decembro de 2001 pasando pola Loya Jirga ou Asemblea Afgana de xuño de 2002- derivaron nun mapa político que consagra a división de Afganistán nunha serie de reinos de Taifas. O réxime do «presidente» de Afganistán, Hamid Karzai, viuse obrigado a comprar así as vontades dos distintos «señores da guerra» a cambio de respectar os seus respectivos feudos.

Membro da maioritaria etnia pastún -á que pertencen tamén os talibán, Karzai está comezando a ser obxecto de críticas por parte dos que lle encumbraron. Ata en Washington coñécenlle como «o alcalde de Kabul».

Virtude e vicio. O Goberno de Kabul anunciou esta semana a reinstauración do Ministerio para o Fomento da Virtude e Prevención do Vicio, o mesmo departamento represivo cuxa existencia baixo o poder talibán tanto denunciou Occidente cando EEUU deu por acabada a súa «lúa de mel», que a tivo, cos talibán. Xa nos debates sobre a Sharia en torno á Constitución, aprobada en xaneiro de 2004, crebouse o falso espello que Occidente levantou en torno á realidade afgana. O tradicional burka, tan demonizado no seu día, segue cubrindo de xeito total ás afganas.

Ao facer súas as interpretacións máis rigoristas do islam, o débil réxime trata de apontoar a súa posición. É o eterno senón nas «transicións» provocadas por potencias estranxeiras -algo similar está ocorrendo en Chechenia-. E é a proba do nove da eficacia -e falsedad- do argumento imperial que asegura que «exporta liberdade a bombazos».

Opio. O cultivo da adormidera, co que os talibán conseguiron acabar prácticamente na súa totalidade, creceu exponencialmente nos últimos anos. A crítica situación que sofre o pobo afgano -derivada da imposibilidad do réxime de impoñer a lei e da ausencia das tan prometidas axudas económicas occidentais- ten sen dúbida moito que ver nesta explosión do opio. Afganistán produce un 90% do opio mundial, a base da heroína.

Seguridade. É xa un segredo a voces que os talibán volveron e controlan na práctica todo o sur do país. Na súa ofensiva, estanse facendo fortes na rexión oriental de Jalalabad.

Cun executivo na sombra, a ofensiva guerrilleira esténdese por todo o país. Non faltan ataques ás tropas españolas no «pacificado» oeste de Afganistán.

E, como colofón, Kabul vive estes días unha campaña de atentados suicidas que recorda a Irak. A ONU computou 91 atentados cometidos por kamikazes no que vai de ano, fronte aos 21 en 2005 e os tan só 10 desde a invasión ata fin de 2004.

Rebelión pastún- Esta «iraquización» do conflito -os analistas se devanan os sesos sobre a presunta presenza de militantes estranxeiros- inclúe a pujanza da ofensiva guerrilleira. Nos seus inicios, EEUU identificouna con «restos da Al Qaeda». Logo a personalizó nos talibán. Milton Bearden, responsable da CIA en Peshawar (Pakistán) pregúntase en voz alta «se realmente trátase dun rexurdir talibán ou dun levantamento pastún». E é que recorda que «é moito máis fácil falar do retorno talibán que reonocer que o máis importante grupo do país (máis do 40% da poboación) hase rebelado».

Revolta. Esta tese vén avalada pola oposición á ocupación estranxeira da maior formación política do país, o Partido Islámico do señor da guerra Gulbudin Hekmatyar, e polas esporádicas protestas callejeras rexistradas nos últimos anos, a última con motivo dun atropellamiento mortal protagonizado por un convoy estadounidense en Kabul.

Éxodo. Desde xullo pasado, 90.000 persoas fuxiron dos combates nas provincias sureñas de Kandahar, Uruzgán e Helmand. Este éxodo súmase aos 116.000 desprazados con anterioridad desta rexión pola seca e o conflito. Afganistán volve ser un país productor masivo de refuxiados.

Ameazas a EEUU. Que a seguridade fóra de territorio estadounidense preocupa pouco ou nada a Bush é algo que o inquilino da Casa Branca ha evidenciado no seu recente ofensiva contra o informe oficial que constata que a invasión de Irak provocou un incremento dos atentados no mundo e converteu ao país árabe nun campo de adestramento do islamismo armado.

Ironía, os propios talibán ameazan xa con atacar en chan estadounidense. Así o fixo o mulah Afgani nunha grabación sonora na que sitúa o ataque na conmemoración da batalla de Badr -primeira gran vitoria militar dos musulmáns- que se celebra o 17º día do Ramadán (o vindeiro luns).

Á marxe da autenticidad da mensaxe, hai que conceder a Bush olfato premonitorio cando decidiu poñer o adxectivo de «duradera» á operación en Afganistán. A este paso, e co permiso da guerrilla, será eterna. Tan eterna como a «Xustiza Infinita», título inicial da operación que a Casa Branca viuse forza a suprimir polas súas reminiscencias bíblicas. -